కులమతాలకు అతీతంగా, రక్తసంబంధాలతో పాటు మనసుల బంధాన్ని చాటే వేడుక
(తెలంగాణ డైలీ న్యూస్ స్పెషల్ ✍️)
అన్నా చెల్లెళ్ల పవిత్ర అనుబంధానికి, అంతులేని ప్రేమకు ప్రతీకగా నిలిచే మహా పండుగ రక్షా బంధన్. కులమతాలకు అతీతంగా, రక్తసంబంధాలతో పాటు మనసుల బంధాన్ని చాటే ఈ వేడుకను తెలుగు రాష్ట్రాల్లో అత్యంత ఘనంగా జరుపుకుంటున్నారు. ముఖ్యంగా తెలంగాణ సంస్కృతి, ఉమ్మడి నిజామాబాద్ జిల్లాలో ఈ పండుగ రూపం మరింత విశిష్టతను సంతరించుకుంది.
పండుగ విశిష్టత
ప్రతి ఏటా శ్రావణ మాసపు పౌర్ణమి రోజున ఈ పండుగను నిర్వహిస్తారు. సోదరి తన సోదరుడి క్షేమాన్ని, శ్రేయస్సును కోరుతూ కుడి చేతి మణికట్టుకు రాఖీ కట్టి, నుదుట తిలకం దిద్ది, హారతి ఇచ్చి, నోటిని తీపి చేస్తుంది. ఇందుకు ప్రతిగా సోదరుడు జీవితాంతం రక్షణగా ఉంటానని మాట ఇచ్చి, కానుకలను బహూకరిస్తాడు. ఇది కేవలం దారం కట్టే తంతు మాత్రమే కాదని, జీవితాంతం తోడునీడగా నిలుస్తామనే భరోసా ఇచ్చే ఆచారమని చెప్పవచ్చు.
చారిత్రక, పౌరాణిక నేపథ్యం
ఈ పండుగ వెనుక ఎన్నో చారిత్రక, పౌరాణిక గాథలు ఉన్నాయి:
- ద్రౌపది - శ్రీకృష్ణుడు: శిశుపాలుడిని శిక్షించే క్రమంలో శ్రీకృష్ణుడి చేతికి గాయమై రక్తం వస్తుండగా, ద్రౌపది తన చీర కొంగును చింపి ఆయన చేతికి కట్టు కట్టింది. అందుకు ప్రతిగా దుశ్శాసన పర్వంలో ఆమెను రక్షించేందుకు కృష్ణ భగవానుడు అక్షయ వస్త్రాలతో అండగా నిలిచాడు.
- యముడు - యమున: యమున తన సోదరుడైన యముడికి రాఖీ కట్టిన పవిత్ర దినమే ఇది. ఈ రోజున సోదరి ఇంటికి వెళ్లి ఆమె ఆతిథ్యం స్వీకరించిన వారికి అపమృత్యు దోషాలు తొలగిపోతాయని విశ్వాసం.
- రాణి కర్ణావతి - హుమాయూన్: చారిత్రక కాలంలో గుజరాత్ సుల్తాన్ దాడి చేసినప్పుడు, చిత్తోర్ రాణి కర్ణావతి మొఘల్ చక్రవర్తి హుమాయూన్ కు రాఖీ పంపి రక్షణ కోరింది. ఆమెను రక్షించేందుకు హుమాయూన్ సైన్యంతో తరలివచ్చిన వైనం రాఖీ ప్రాముఖ్యతను చాటుతుంది.
తెలంగాణలో ప్రత్యేక సంస్కృతి
తెలంగాణలో రాఖీ పండుగను కుటుంబాల కలయికా వేడుకగా భావిస్తారు.
- ఉదయాన్నే ఇళ్లను శుభ్రం చేసి, అన్నదమ్సులు నూతన వస్త్రాలు ధరిస్తారు.
- పుట్టింటికి వచ్చిన ఆడపడుచులు రాఖీలతో పాటు జీడిపప్పు, బాదం, ప్రత్యేక మిఠాయిలను తెస్తారు.
- ఈ వేడుకల్లో భాగంగా తెలంగాణ సంప్రదాయ వంటకాలైన పూర్ణం బూరెలు, గారెలు, పాయసం, పులిహోరను ఘమఘమలాడే వంటకాలతో ఇళ్లు కళకళలాడుతాయి.
- ముఖ్యంగా ఇక్కడ సొంత అన్నదమ్ములకే కాకుండా వదినలు, మరదళ్లు, బావలు, చివరకు చిన్న పిల్లలు సైతం ఒకరికొకరు రాఖీలు కట్టుకోవడం ద్వారా గ్రామాల్లో సోదరభావం, ఆప్యాయతలు వెల్లివిరుస్తాయి.
ఉమ్మడి నిజామాబాద్ జిల్లా ప్రత్యేకత
ఉమ్మడి నిజామాబాద్ జిల్లా (నిజామాబాద్, కామారెడ్డి) లో రాఖీ పండుగ రూపురేఖలు మరింత విభిన్నంగా ఉంటాయి:
- మహారాష్ట్ర సరిహద్దు ప్రభావం: బాన్సువాడ, బోధన్, ఆర్మూర్ ప్రాంతాల్లో రాఖీ పండుగతో పాటు 'నారళీ పౌర్ణమి' సంప్రదాయం కూడా కనిపిస్తుంది. ఈ రోజున రైతులు కొత్త విత్తనాలను, ప్రకృతిని ప్రత్యేకంగా పూజిస్తారు.
- గిరిజన తండాల్లో సంబురాలు: బాన్సువాడ, ఎల్లారెడ్డి తదితర గిరిజన ప్రాంతాల్లోని లంబాడీ తండాల్లో రాఖీ వేడుకలు ఎంతో రంగులమయంగా సాగుతాయి. అన్నకు రాఖీ కట్టిన అనంతరం బంజారా మహిళలు తమ సాంప్రదాయ నృత్యాలతో హోరెత్తిస్తారు.
- వ్యాపార వర్గాల ఆనవాయితీ: నిజామాబాద్, కామారెడ్డి పట్టణాల్లోని మార్వాడీ, గుజరాతీ వర్గాల వ్యాపారులు తమ దుకాణాల్లో ప్రత్యేకంగా లక్ష్మీదేవి పూజలు నిర్వహించి, తమ వ్యాపార భాగస్వాములకు కూడా రాఖీలు కట్టడం ద్వారా వాణిజ్య బంధాలను బలోపేతం చేసుకుంటారు.
- సామూహిక రాఖీ వేడుకలు: ఇటీవలి కాలంలో నిజామాబాద్ నగరంలో పోలీస్ కమిషనరేట్, కలెక్టరేట్ కార్యాలయాలతో పాటు పాఠశాలల్లో చిన్నారులు పోలీసులు, జవాన్లు, అధికారులకు రాఖీలు కట్టి తమ దేశభక్తిని చాటుకుంటున్నారు. ముఖ్యంగా "రాఖీ ఫర్ సోల్జర్" కార్యక్రమం ఇక్కడ అద్భుతమైన స్పందనను పొందుతోంది.
నిజామాబాద్ జిల్లాలో రాఖీ కేవలం ఒక దారం కాదు... ఊరంతా ఏకమై జరుపుకునే ఆత్మీయతకు, మానవత్వానికి ప్రతీకగా నిలుస్తోంది.
Post a Comment